สมมติว่าถ้าวันหนึ่ง เงินเดือนประจำของคุณหายไป คุณจะอยู่รอดหรือไม่

 

คำถามนี้อาจเคยเป็นเพียงจินตนาการของมนุษย์เงินเดือนในอดีต แต่ในช่วง 2–3 ปีที่ผ่านมา มันกลับกลายเป็นความจริงที่ปรากฏขึ้นกับพนักงานและแรงงานจำนวนมากทั่วโลก เมื่อกระแสการปรับโครงสร้างองค์กรและการเลิกจ้างพนักงาน (layoff) เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องในหลายอุตสาหกรรม โดยเฉพาะในกลุ่มเทคโนโลยี การเงิน และการตลาด

 

กระแสการเลิกจ้างพนักงานยังคงเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องในทั่วโลก โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมสื่อและเทคโนโลยี บริษัทขนาดใหญ่หลายแห่งทยอยปรับลดกำลังคนลงอย่างต่อเนื่องนับตั้งแต่ปี 2022 ไม่ว่าจะเป็น Meta ที่เตรียมปลดพนักงานมากกว่า 8,000 คนทั่วโลก, BBC ที่เลย์ออฟกว่า 2,000 คน, The Walt Disney Company ลดพนักงานมากกว่า 1,000 คน 

 

Amazon ปรับลดตำแหน่งงานกว่า 16,000 ตำแหน่ง ข้อมูลจาก Challenger, Gray & Christmas ยังระบุว่าเพียง 3 เดือนแรกของปี 2026 มีการเลิกจ้างในกลุ่มอุตสาหกรรมเทคโนโลยีไปแล้วกว่า 52,050 ตำแหน่ง เพิ่มขึ้นมากกว่า 40% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน สะท้อนแรงกดดันจากทั้งภาวะเศรษฐกิจและการเร่งใช้เทคโนโลยีใหม่ในแต่ละองค์กร 

 

ในประเทศไทย แนวโน้มดังกล่าวเริ่มปรากฏชัดขึ้นเช่นกัน โดยศูนย์วิจัยกสิกรไทยประเมินว่า การเลิกจ้างมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเฉลี่ยราว 7% ต่อปี อาจส่งผลให้มีแรงงานถูกเลิกจ้างไม่ต่ำกว่า 40,000 คนต่อเดือน หรือคิดเป็นเกือบ 500,000 คนภายในปี 2026 ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนตลาดแรงงานที่กำลังเผชิญแรงกดดันจากเศรษฐกิจ เทคโนโลยี และการปรับโครงสร้างองค์กรในวงกว้าง

 

ยกตัวอย่างชัดเจนในช่วงปี 2025 ธนาคารไทยพาณิชย์ (SCB) ได้ประกาศเดินหน้าปรับโครงสร้างครั้งใหญ่ภายใต้ยุทธศาสตร์ Digital Bank with Human Touch โดยหนึ่งในแกนสำคัญคือการลดขนาดองค์กรเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและรองรับการใช้เทคโนโลยี AI มากขึ้น 

 

จำนวนพนักงานลดลงจากราว 19,700 คน เหลือประมาณ 18,000 คนในปัจจุบัน และมีแผนระยะยาวที่จะลดลงต่อเนื่องในช่วง 5–10 ปีข้างหน้า เหลือระดับหมื่นต้นๆ ขณะเดียวกันธนาคารยังประเมินการปรับลดสาขาจาก 651 แห่ง เหลือราว 500 กว่าแห่ง โดยอิงจากพฤติกรรมลูกค้าที่หันไปใช้บริการดิจิทัลมากขึ้น และลดการทำธุรกรรมทางการเงินที่สาขา

 

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ภาพของการเลิกจ้างได้กลายเป็นข่าวเกิดขึ้นอยู่บ่อยครั้งทั่วโลกในหลายอุตสาหกรรม ตั้งแต่เทคโนโลยี การเงิน ไปจนถึงภาคการผลิต สะท้อนถึงการเปลี่ยนผ่านเชิงโครงสร้างของตลาดแรงงานมากกว่าความผันผวนระยะสั้น

 

ข้อมูลจาก World Economic Forum ระบุว่า ทักษะของแรงงานทั่วโลกกว่า 44% จะต้องมีการปรับเปลี่ยนภายในไม่กี่ปีข้างหน้า ขณะที่รายงานของ McKinsey & Company ชี้ว่า งานมากถึงร้อยละ 30 สามารถถูกแทนที่ด้วยระบบอัตโนมัติได้ด้วยเทคโนโลยี แนวโน้มดังกล่าวยิ่งตอกย้ำแรงกดดันต่อแรงงานในสายงานที่มีลักษณะซ้ำซ้อนหรือสามารถกำหนดขั้นตอนได้ชัดเจน

 

ขณะเดียวกัน Gig Economy ระบบเศรษฐกิจที่เน้นการจ้างงานระยะสั้น งานโปรเจกต์ งานฟรีแลนซ์ หรือรับจ้างอิสระเป็นครั้งคราว กำลังเติบโตอย่างก้าวกระโดด 

 

คาดว่ามูลค่าตลาดจะสูงถึง 674.13 พันล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2026 และจะเพิ่มขึ้นเป็น 2.52 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐภายในปี 2035 ด้วยอัตราการเติบโตเฉลี่ยต่อปี (CAGR) ที่ 15.79% และยังคงขยายตัวต่อเนื่อง ส่งผลให้แพลตฟอร์มดิจิทัลอย่าง Upwork และ Fiverr ได้กลายเป็นตัวกลางสำคัญในการเชื่อมโยงนายจ้างกับแรงงานจากทั่วโลก ทำให้การจ้างงานไม่จำกัดอยู่เพียงในพื้นที่หรือประเทศเดียวอีกต่อไป

 

สัญญาณการเปลี่ยนแปลงในไทยเริ่มชัดเจนขึ้นเช่นกัน องค์กรจำนวนหนึ่งมีแนวโน้มลดสัดส่วนพนักงานประจำ และหันไปใช้แรงงานรูปแบบยืดหยุ่นมากขึ้น ขณะเดียวกัน แรงงานนอกระบบยังคงมีสัดส่วนสูงในโครงสร้างตลาดแรงงานไทย โดยมีแพลตฟอร์มในประเทศอย่าง Fastwork ที่เติบโตอย่างต่อเนื่อง สะท้อนความต้องการทั้งฝั่งผู้ว่าจ้างและผู้รับงาน

 

การเติบโตของ Gig Economy ประกอบกับการเข้ามาของ AI และระบบอัตโนมัติ กำลังเปลี่ยนรูปแบบความสัมพันธ์ระหว่าง “องค์กร” และ “แรงงาน” จากความผูกพันระยะยาว ไปสู่ความยืดหยุ่นระยะสั้นมากขึ้น

 

 

1. ความผันผวนของเศรษฐกิจโลก ภายใต้สภาพแวดล้อมที่เต็มไปด้วยความไม่แน่นอน ทั้งเงินเฟ้อ อัตราดอกเบี้ยที่ปรับตัวสูง และความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ องค์กรจำนวนมากจึงหันมาให้ความสำคัญกับการควบคุมต้นทุนอย่างเข้มงวด การลดจำนวนพนักงานประจำซึ่งเป็นต้นทุนคงที่ (fixed cost) กลายเป็นหนึ่งในมาตรการที่เห็นผลได้รวดเร็ว 

 

ขณะเดียวกัน การใช้แรงงานแบบยืดหยุ่น (flexible workforce) เช่น พนักงานสัญญาจ้างหรือฟรีแลนซ์ ช่วยให้องค์กรสามารถปรับขนาดกำลังคนได้ตามปริมาณงานจริง ลดภาระค่าใช้จ่ายระยะยาว และเพิ่มความคล่องตัวในการดำเนินธุรกิจ

 

2. บทบาทของเทคโนโลยีและแพลตฟอร์มดิจิทัล ที่เข้ามาเปลี่ยนวิธีการจ้างงานอย่างสิ้นเชิง แพลตฟอร์มอย่าง Upwork และ Fiverr ในระดับโลก รวมถึง Fastwork ในประเทศไทย 

 

ทำให้องค์กรเหล่านี้สามารถเข้าถึงแรงงานจากทั่วโลกได้ภายในระยะเวลาอันสั้น กระบวนการคัดเลือก การจ้างงาน และการชำระเงิน สามารถทำได้ผ่านระบบออนไลน์ทั้งหมด ส่งผลให้พรมแดนของตลาดแรงงานถูกตัดขาด และทำให้การแข่งขันของตลาดแรงงานขยายตัวในระดับสากล

 

3. การเปลี่ยนแปลงของทัศนคติคนรุ่นใหม่ โดยเฉพาะกลุ่ม Gen Z และ Millennials ที่ให้ความสำคัญกับ “ความเป็นอิสระ” มากกว่า “ความมั่นคง” ในการทำงานรูปแบบเดิม ต่อไปการทำงานไม่จำเป็นต้องผูกติดกับองค์กรเดียวไปตลอดชีวิตอีกต่อไป 

 

หลายคนเลือกเส้นทางอาชีพแบบยืดหยุ่น สามารถบริหารเวลา เลือกงาน และกำหนดทิศทางชีวิตของตนเองได้ แนวคิด “autonomy over stability” จึงกลายเป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญที่ทำให้แรงงานจำนวนหนึ่งหันหลังให้กับงานประจำ

 

4. การเข้ามาของปัญญาประดิษฐ์ (AI) และระบบอัตโนมัติ กำลังเร่งให้ทักษะจำนวนมากล้าสมัยเร็วขึ้น งานที่มีลักษณะเป็นขั้นตอนซ้ำๆ หรือสามารถกำหนดกฎเกณฑ์ได้ชัดเจน มีแนวโน้มถูกแทนที่ด้วยเทคโนโลยี 

 

ไม่ว่าจะเป็นงานด้านเอกสาร บัญชีพื้นฐาน หรือการวิเคราะห์ข้อมูลเบื้องต้น ส่งผลให้ความต้องการแรงงานในบางตำแหน่งลดลง ขณะที่ทักษะใหม่ๆ เช่น การคิดเชิงวิเคราะห์ ความคิดสร้างสรรค์ และความสามารถในการทำงานร่วมกับเทคโนโลยี กลับมีความสำคัญเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว

 

แม้กระแสการเลิกจ้างงานและการเติบโตของ Gig Economy จะทำให้บทบาทของพนักงานประจำลดลงในบางส่วน บางตำแหน่ง แต่ในความเป็นจริง “งานประจำ” ยังไม่หายไปไหน และยังคงเป็นองค์ประกอบสำคัญของโครงสร้างองค์กรทั่วโลก เพียงแต่กำลังถูก เปลี่ยน “คำนิยาม” ใหม่ให้สอดคล้องกับสถานการณ์ของธุรกิจที่เปลี่ยนแปลงไป

 

งานจำนวนหนึ่งยังคงยากต่อการทดแทนด้วยแรงงานชั่วคราวหรือเทคโนโลยี โดยเฉพาะงานที่ต้องอาศัยความต่อเนื่อง ความรับผิดชอบระยะยาว และความเข้าใจเชิงลึกต่อองค์กร เช่น งานด้านการบริหารจัดการระดับสูง วิศวกรรมระบบ โครงสร้างพื้นฐานด้านไอที หรือสายงานที่เกี่ยวข้องกับข้อมูลสำคัญและความลับทางธุรกิจ 

 

นอกจากนี้ องค์กรยังต้องพึ่งพาพนักงานประจำในฐานะ “แกนกลาง” เพื่อขับเคลื่อนวัฒนธรรมองค์กรและรักษาความต่อเนื่องของกลยุทธ์

 

 

หลายประเทศเริ่มพัฒนาแนวทางเพื่อรับมือกับการเปลี่ยนแปลงของตลาดแรงงาน โดยพยายามสร้างสมดุลระหว่างความยืดหยุ่นของธุรกิจและความมั่นคงของแรงงาน

 

หนึ่งในตัวอย่างที่ถูกกล่าวถึงมากคือโมเดล “Flexicurity” ของเดนมาร์ก ซึ่งผสมผสานระหว่าง “flexibility” (ความยืดหยุ่นในการจ้างและเลิกจ้าง) และ “security” (ความมั่นคงของแรงงาน) โดยเปิดโอกาสให้นายจ้างสามารถปรับจำนวนพนักงานได้ง่าย 

 

ขณะเดียวกันรัฐจะเข้ามาสนับสนุนผ่านระบบสวัสดิการ เช่น เงินชดเชยการว่างงาน และการพัฒนาทักษะใหม่อย่างต่อเนื่อง โมเดลนี้ถูกมองว่าเป็นหนึ่งในแนวทางที่ช่วยให้ตลาดแรงงานปรับตัวได้โดยไม่ทิ้งแรงงานไว้ข้างหลัง

 

ในสหรัฐอเมริกามีความพยายามกำกับดูแลแรงงานแพลตฟอร์มผ่านกฎหมายอย่าง AB5 ซึ่งมีเป้าหมายเพื่อจำแนกสถานะของแรงงานว่าเป็น “ลูกจ้าง” หรือ “ผู้รับจ้างอิสระ” อย่างชัดเจน และให้ความคุ้มครองด้านสิทธิแรงงานในบางกรณี แม้กฎหมายดังกล่าวจะยังเป็นที่ถกเถียงในภาคธุรกิจและแรงงานก็ตาม

 

ขณะที่อินเดีย เริ่มพัฒนาระบบลงทะเบียนแรงงานแพลตฟอร์ม เพื่อให้แรงงานกลุ่มนี้สามารถเข้าถึงสิทธิพื้นฐาน เช่น ประกันสุขภาพ และสวัสดิการของรัฐมากขึ้น ถือเป็นก้าวสำคัญในการยอมรับ “แรงงานอิสระ” ในฐานะส่วนหนึ่งของระบบเศรษฐกิจอย่างเป็นทางการ

 

 

ภาพจาก https://app.envato.com
 

 

ภาพจาก https://app.envato.com

เมื่อพิจารณาภาพรวมของการเปลี่ยนแปลงจากการเลิกจ้างทั้งหมด จะเห็นได้ว่าตลาดแรงงานกำลังขับเคลื่อนจากระบบที่เน้นตำแหน่งงานประจำไปสู่ระบบที่เน้นการใช้ทักษะและความสามารถของบุคคลเป็นแกนหลักมากขึ้น

 

งานประจำอาจไม่ได้หายไปไหน แต่ความหมายของความมั่นคงในหน้าที่การทำงานกำลังเปลี่ยนไป จากเดิมที่ผูกอยู่กับองค์กรและได้รับเงินเดือนเป็นประจำ กลายเป็นความมั่นคงทางการเงินที่ต้องสร้างขึ้นมาจากตัวบุคคลเอง

 

ในโลกของการทำงานรูปแบบใหม่นี้ สิ่งที่กำลังเข้ามาแทนที่ ไม่ใช่เพียงแค่รูปแบบการจ้างงานที่ยืดหยุ่นมากขึ้นเท่านั้น แต่คือแนวคิดของ portfolio career ที่สามารถทำงานหลายอย่างพร้อมกัน โดยผสมผสานงานฟรีแลนซ์, พาร์ทไทม์, ที่ปรึกษา, หรือธุรกิจส่วนตัวแทนการเป็นพนักงานประจำเพียงที่เดียว โดยแต่ละคนจะมีรายได้และบทบาทที่หลากหลาย 

 

อ้างอิงข้อมูล

นักเขียน

คุณมนตรี ศรีวงษ์ (อ๊อฟ)