จากวิถีชีวิตคนไทยที่คุ้นเคยกับอาหารไทย กระทั่งเราเริ่มเปิดรับวัฒนธรรมจากชาติตะวันตกมากขึ้น และในช่วงที่มีทหารอเมริกันเข้ามาตั้งฐานทัพในประเทศไทย ร้านอาหารรอบๆ ฐานทัพเริ่มปรับตัวไปขายโดนัท , เบอร์เกอร์ , แซนด์วิช , ฮอทดอก , ไก่ทอด 

 

จากจุดนี้ที่ทำให้คนไทยเริ่มรู้จักกับอาหารฟาสต์ฟู้ดมากขึ้นด้วย กระทั่งในปี 2521 ที่ Mister Donut เริ่มเข้ามาดำเนินธุรกิจในเมืองไทยและถือเป็นแบรนด์อาหารบริการด่วน (QSR) ยุคแรกๆ ของไทยด้วย

 

จุดเปลี่ยนสำคัญที่ทำให้วงการฟาสต์ฟู้ดไทยเริ่มเติบโตคือ ปี 2527 ที่ KFC เปิดตัวสาขาแรกที่เซ็นทรัลลาดพร้าว มีเมนูไก่ทอดที่คนไทยเองก็คุ้นเคยกันดียิ่งพัฒนาให้ดูน่าสนใจยิ่งทำให้เกิดกระแสการตอบรับที่รวดเร็วมาก 

 

และในปี 2528 มีการเปิดตัว McDonald's สาขาแรกที่อาคารอมรินทร์พลาซ่า ซึ่งการไปนั่งรับประทานเบอร์เกอร์ +เฟรนช์ฟราย ถือเป็นสัญลักษณ์ของความทันสมัยและเป็นแหล่งรวมตัวยอดฮิตของวัยรุ่นในยุคนั้นได้อย่างดี

 

 

ในปี 2527-2528 ที่เป็นจุดเริ่มต้น แม้จะมี 2 แบรนด์ยักษ์ใหญ่มาเปิดตัวและสร้างปรากฏการณ์ต่างๆ แต่ในทางสถิติพบว่าช่วง 1-3 ปีแรก แบรนด์เหล่านี้สาขายังกระจุกตัวมีเพียงไม่กี่แห่งในกรุงเทพฯ ส่วนใหญ่จะอยู่ในห้างสรรพสินค้าชั้นนำเท่านั้น 

 

รวมถึงสินค้าราคาฟาสต์ฟู้ดในตอนนั้นยังถือว่าราคาแพงสำหรับคนไทย อย่าง เบอร์เกอร์ Big Mac ของ McDonald's ในปี 2528 มีราคา 48 บาท ในขณะที่ข้าวราดแกงจานละ 10-15 บาท คนส่วนใหญ่จึงมองว่าฟาสต์ฟู้ดคืออาหารมื้อพิเศษ หรืออาหารเพื่อการสังสรรค์ชั่วคราว ไม่ใช่อาหารจานด่วนที่จำเป็นต้องกินทุกมื้อ

 

กระทั่งในช่วงปี 2530 – 2540 เศรษฐกิจไทยเติบโตถึงขนาดมองกันว่าจะกลายเป็นเสือตัวที่ 5 แห่งเอเชีย คนไทยมีรายได้สูง ทำให้ภาพรวมของฟาสต์ฟู้ดเปลี่ยนจากของแปลกใหม่กลายเป็นสินค้าไลฟ์สไตล์มากขึ้นดังจะเห็นได้จากหลายปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นได้แก่

 

เน้นการขยายตัวในห้างสรรพสินค้า ไม่ว่าห้างสรรพสินค้าจะเปิดตัวที่ไหน ฟาสต์ฟู้ดจะขยายตัวตามไปทุกที่ เราจึงเห็นภาพว่าห้างสรรพสินค้าจะมีฟาสต์ฟู้ดชื่อดังเช่น KFC, McDonald's, Pizza Hut , Mister Donut เพื่อเป็นแม่เหล็กดึงลูกค้าเข้ามาใช้บริการในห้าง

 

McDonald's เปิด Drive-Thru สาขาแรก ในปี 2535 และเป็นครั้งแรกในไทยที่ให้บริการในรูปแบบนี้ ซึ่งได้รับความนิยมอย่างมากและเป็นต้นแบบในการขยายสาขาที่ต่อเนื่องมาถึงปัจจุบัน

 

KFC ทำสถิติยอดขายและจำนวนลูกค้าต่อวันสูงที่สุดเป็นอันดับ 1 ของโลก จากสาขาทั้งหมดที่มีอยู่ทั่วโลกในเวลานั้น เหตุผลที่ทำให้เกิดสถิตินี้ได้เนื่องจากทำเลที่เป็นจุดเชื่อมต่อในการเดินทางและเป็นห้างยอดฮิตของคนกรุงเทพฯ

 

ฟาสต์ฟู้ดสาขาในต่างจังหวัดลูกค้าต่อคิวยาว เป็นปรากฏการณ์ที่เห็นได้จากหลายสาขาที่เปิดในต่างจังหวัด จะมีลูกค้าต่อคิวเพื่อใช้บริการจำนวนมาก เป็นการตอกย้ำถึงความเฟื่องฟูที่กระจายไปทั่วทุกพื้นที่

 

กระแสคลั่ง Happy Meal และแก้วน้ำสะสม ในยุคนั้นไม่มีสมาร์ตโฟนสิ่งที่กระตุ้นยอดขายได้ดีที่สุดคือของพรีเมียม โดยเฉพาะชุด Happy Meal ของ McDonald's หรือแก้วน้ำเปลี่ยนสีของ KFC ที่วัยรุ่นและนักสะสมจะไปต่อคิวตั้งแต่ห้างเปิดเพื่อซื้อสะสมจนสินค้าหมดเกลี้ยงอย่างรวดเร็ว

 

อย่างไรก็ดีความเฟื่องฟูนี้ดำเนินมาถึงจุดสูงสุดก่อนจะปรับตัวลดลงอันเนื่องจากวิกฤตการณ์ต้มยำกุ้งในปี 2540 ซึ่งทำให้ค่าเงินบาทลอยตัว ธุรกิจต้องปรับราคาและเปลี่ยนกลยุทธ์เพื่อความอยู่รอดในยุคต่อๆมา

 

 

มองราคาฟาสต์ฟู้ดจากในอดีตยุคที่เพิ่งเริ่มเปิดตัวมาถึงราคาในปัจจุบัน พบว่ามีการขยับประมาณ 3-5 เท่า ยกตัวอย่าง

 

ในปี 2527 – 2530 เทียบกับปี 2569 

หากพิจารณาตัวเลขอาจมองว่าราคาฟาสต์ฟู้ดแพงขึ้น แต่เมื่อนำมาคำนวณเปรียบเทียบกับค่าแรงขั้นต่ำจะพบความจริงที่สวนทางว่าลูกค้าในยุคนี้มองฟาสต์ฟู้ดว่าเป็นอาหารที่เข้าถึงได้ง่าย และราคาไม่แพงไป 

 

ยกตัวอย่างในอดีตค่าแรงขั้นต่ำ (ประมาณปี 2528) อยู่ที่ 70 บาท/วัน แต่ Big Mac 1 ชิ้นราคา 48 บาท หมายความว่าเราต้องจ่ายเงินเกือบ 70% ของรายได้ทั้งวันเพื่อแลกสินค้า 1 ชิ้น 

 

ขณะที่ปัจจุบันปี 2569 ค่าแรงขั้นต่ำ 400 บาท/วัน ราคา Big Mac 149 บาท จะคิดเป็นเงินประมาณ 40% ของรายได้ทั้งวัน นั่นแปลว่าคนทำงานสามารถเข้าถึงได้ง่ายขึ้นกว่าในอดีตเมื่อเทียบกับรายรับ

 

ในแง่การตลาด ธุรกิจ QSR (Quick Service Restaurants) ปัจจุบันมีมูลค่ากว่า 70,000 ล้านบทอัตราเติบโตเฉลี่ย 3-5% ต่อปี โดยมีกลุ่มผู้นำหลักๆได้แก่
 

 

KFC ที่เป็นเบอร์ 1 ในตลาดไก่ทอด มีส่วนแบ่งการตลาดประมาณ 40% มีสาขาทั่วประเทศมากกว่า 1,100 แห่ง และมีคู่แข่งที่เป็นแบรนด์จากเกาหลีและจีนที่เน้นราคาประหยัด เปิดสาขาตามหัวเมืองใหญ่ในต่างจังหวัด

McDonald’s ผู้นำเบอร์ 1 ในตลาดเบอร์เกอร์ สาขามากกว่า 240 แห่ง พร้อมประกาศแผนในการขยายสาขาต่อเนื่อง ใช้โมเดล Drive-Thru ในการทำตลาด และพัฒนาเทคโนโลยีต่างๆรวมถึงแอปพลิเคชั่น สร้างLoyalty Program เพื่อดึงฐานลูกค้าเก่าให้กลับมาใช้บริการอย่างต่อเนื่อ

 

The Pizza Company ผู้นำในตลาดพิซซ่า ครองส่วนแบ่งการตลาดอันดับหนึ่งในตลาดกลุ่มนี้ เน้นทำตลาดด้วยการเข้าถึงลูกค้าอย่างรวดเร็ว โดยมี Pizza Hut เป็นคู่แข่งสำคัญ 

 

และข้อมูลที่น่าสนใจอีกอย่างคือจากความแพงและภาพลักษณ์ที่หรูหราของ Big Mac ในอดีตจึงกลายเป็นที่มาของดัชนีทางเศรษฐศาสตร์ระดับโลกอย่าง "Big Mac Index" ที่คิดค้นโดยนิตยสาร The Economist ในปี 1986 โดยใช้ราคาของเบอร์เกอร์ Big Mac ในแต่ละประเทศมาคำนวณเพื่อเปรียบเทียบค่าเงินและอำนาจการซื้อที่แท้จริงของประชากรในประเทศนั้น ๆ

 

 

หากใช้ราคากลางยอดนิยมอย่างเบอร์เกอร์ Big Mac ของ McDonald's มาแปลงเป็นเงินบาทเพื่อเปรียบเทียบราคาแบบตรงตัวจะเห็นความต่างของฟาสต์ฟู้ดไทยกับประเทศเพื่อนบ้านดังนี้

 

สิงคโปร์ ราคา Big Mac 5.77 เหรียญ (ประมาณ 200 บาท) แพงกว่าของไทยประมาณ 50%

เหตุผลที่ราคาแตกต่างก็อยุ่ที่โครงสร้างเศรษฐกิจของแต่ละประเทศเป็นสำคัญด้วย อย่างสิงคโปร์ มีต้นทุนค่าแรงสูง ค่าเช่าสูง ราคาสินค้าจึงสูงตาม ในขณะที่มาเลเซียมีการอุดหนุนราคาพลังงานรวมถึงวัตถุดิบบางประเภท 

 

รวมถึงเหตุผลทางด้านอาหารฮาลาล ทำให้ราคาถูกกว่าไทย ในขณะที่อินโดนีเซีย / เวียดนาม มีวัฒนธรรมของสตรีทฟู้ดที่แข็งแกร่ง บรรดาแบรนด์ฟาสต์ฟู้ดจึงจำเป็นต้องใช้โปรโมชันแข่งขันราคาเพื่อดึงดูดลูกค้าให้มากขึ้น 

 

ส่วนในฟิลิปปินส์มีแบรนด์ฟาสต์ฟู้ดเบอร์ 1 อย่าง Jollibee ที่แม้แต่ McDonald's ก็ยังเข้าไปแย่งตลาดไม่สำเร็จจึงต้องใช้วิธีตั้งราคาให้ถูกเพื่อดึงดูดลูกค้าเช่นกัน

 

การจะตอบคำถามว่าฟาสต์ฟู้ดทุกวันนี้ถูกหรือแพงจึงต้องอ้างอิงจากค่าแรงขั้นต่ำด้วย อย่างเช่นสิงคโปร์มีค่าแรงสูง ราคาฟาสต์ฟู้ดถึงจะแพงแต่รายได้ก็ไม่กระทบกระเทือนมากนัก 

 

ในขณะที่ไทยและมาเลเซีย ค่าแรงขั้นต่ำเฉลี่ยชั่วโมงละประมาณ 45-50 บาท ถ้าจะสั่งฟาสต์ฟู้ดราคา 150-180 บาท อาจต้องใช้เงินจากการทำงานประมาณ 3-4 ชั่วโมง ส่วนในอินโดนีเซีย / ฟิลิปปินส์ / เวียดนาม ที่ค่าแรงยังไม่แพง การที่เมนูฟาสต์ฟู้ดราคา 90-120 จึงมองว่าฟาสต์ฟู้ดเป็นอาหารที่ราคาแพงเกินไป

 

อย่างไรก็ดีมีข้อมูลน่าสนใจเกี่ยวกับราคาฟาสต์ฟู้ดในสหรัฐอเมริกาจากที่เคยเป็นสินค้าสำหรับผู้มีรายได้น้อยแต่ตอนนี้ดูเหมือนจะไม่ใช่ โดยมีรายงานล่าสุดของ FinanceBuzz เผยผลศึกษาการเปรียบเทียบราคาเมนูอาหารฟาสต์ฟู้ดระหว่างปี 2014 กับปี 2026 

 

พบว่า ในช่วงเวลาดังกล่าว อัตราเงินเฟ้ออยู่ที่ประมาณ 31 เปอร์เซ็นต์ แต่ร้านฟาสต์ฟู้ดหลายแห่งกลับปรับขึ้นราคาสูงกว่านั้นมาก โดยแมคโดนัลด์ เป็นร้านที่ปรับราคาสูงที่สุด ราคาเมนูเฉลี่ยเพิ่มขึ้น 100 เปอร์เซ็นต์ เช่น McChicken ที่เคยราคา 1 ดอลลาร์ 

 

ปัจจุบันอยู่ที่เกือบ 3 ดอลลาร์ขณะที่ Popeyes ซึ่งราคาเมนูเฉลี่ยเพิ่มขึ้น 86 เปอร์เซ็นต์ Taco Bell เพิ่มขึ้น 81 เปอร์เซ็นต์ โดยเมนู Beefy 5-Layer Burrito จากเดิม 1.59 ดอลลาร์ เพิ่มเป็น 3.69 ดอลลาร์ หรือเพิ่มขึ้นถึง 132 เปอร์เซ็นต์ 

 

รายงานระบุด้วยว่า ตัวเลขดังกล่าวเป็นค่าเฉลี่ยทั่วประเทศ ซึ่งต่ำว่าราคาเฉลี่ยที่ผู้บริโภคในรัฐแคลิฟอร์เนียต้องจ่ายค่อนข้างมาก 

 

โดยส่วนหนึ่งเป็นผลจากกฎหมายที่กำหนดให้ร้านฟาสต์ฟู้ดเครือข่ายขนาดใหญ่จ่ายค่าแรงขั้นต่ำ 20 ดอลลาร์ต่อชั่วโมง เป็นเหตุให้หลายแบรนด์ทยอยปรับราคาเมนูขึ้นตั้งแต่ 1.5-10.1 เปอร์เซ็นต์

 

ดังนั้นราคาฟาสต์ฟู้ดการมองว่าถูกหรือแพง ต้องมองให้ลึกไปถึงปัจจัยทางเศรษฐกิจร่วมด้วย ถ้าดูในมุมคนไทยตอนนี้ถือว่าราคาฟาสต์ฟู้ดยังถือว่ารับไหว และเป็นสินค้าที่ตอบโจทย์คนยุคเร่งรีบได้ดี เป็นตลาดที่ยังโตได้อีกมาก โดยราคาฟาสต์ฟู้ดก็ยังถือว่าไม่แพงจนเกินไปถ้านำไปเปรียบเทียบกับอาหารในกลุ่มอื่นๆ 

 

อ้างอิง :

• https://citly.me/EVofk 
• https://citly.me/ozSAr
  
• https://citly.me/Ie8wZ 
• https://citly.me/50UDi
• https://citly.me/kAE2g
• https://citly.me/60Xky
• https://citly.me/uhvow
• https://citly.me/mZGFU
• https://citly.me/pgFsd 

นักเขียน

คุณรัตนชัย ม่วงงาม (เปี๊ยก)