ในปี 2025 เศรษฐกิจไทยและภาคธุรกิจเผชิญกับความท้าทายที่รุนแรงและซับซ้อน ส่งผลให้ผู้ประกอบการหลายรายต้องปรับตัวอย่างหนักหน่วงหรือแม้กระทั่งปิดกิจการ จากข้อมูลของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ในช่วง 8 เดือนแรกของปี 2568 มีธุรกิจจดทะเบียนเลิกกิจการกว่า 9,729 ราย หรือถ้าจะให้สรุปเป็นข้อใหญ่ของวิกฤติธุรกิจในปี 2568 ได้แก่

 

 

รายได้เฉลี่ยของคนไทยแทบไม่โตแต่ราคาสินค้าจำเป็น (อาหาร เครื่องดื่ม พลังงาน) กลับขึ้นสะสมต่อเนื่องหลายปี ทำให้ผู้บริโภคส่วนใหญ่ให้ความสำคัญกับ ราคาในการตัดสินใจซื้อ เกิดเป็นสงครามราคาในหลายธุรกิจ โดย 58% เปลี่ยนไปซื้อสินค้าแบรนด์ถูกกว่า แม้จะไม่ชอบในเรื่องยี่ห้อหรือคุณภาพ ขณะที่ 81% ของผู้ซื้อออนไลน์จะเช็คราคาจากหลายช่องทางก่อนตัดสินใจซื้อ

 

 

ภาพจาก https://app.envato.com

มีข้อมูลที่น่าสนใจระบุว่า ครัวเรือนไทย 64% ลดการใช้จ่ายสินค้าที่ “ไม่จำเป็น”เพื่อให้มีเงินหมุนเวียนเอาไว้ใช้ในแต่ละเดือนมากขึ้น สอดคล้องกับ หนี้เฉลี่ยต่อครัวเรือนในปี 2568 สูงถึง 740,596 บาท ซึ่งเป็นระดับสูงสุดในรอบ 4 ปี และเพิ่มขึ้น 22% จากปีก่อน และถ้ามองในระดับโลก หนี้ครัวเรือนไทยรั้งอันดับต้นๆ ของโลก ตัวเลขอยู่ที่ประมาณ 86-90% ของ GDP ทำให้คนส่วนใหญ่ไม่มีเงินเหลือไปจับจ่ายใช้สอย

 

 

หรือที่เรียกว่า Cost-Push Inflation เป็นปัญหาหนักที่ทำให้ภาคธุรกิจหลายรายไปต่อไม่ไหวหนักสุดก็ถึงขั้นปิดกิจการ โดยเฉพาะ 2 ตัวแปรหลักคือ ค่าแรงและพลังงาน 

 

ภาพจาก https://app.envato.com

ในปี 2568 ถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่ทำให้โครงสร้างธุรกิจไทยสั่นคลอนอย่างรุนแรง เนื่องจากสินค้าจากจีนมีราคาถูกกว่าสินค้าที่ผลิตในไทยเฉลี่ยถึง 20-40% ผลกระทบจึงมาถึงผู้ประกอบการไทยเต็มๆ เพราะไม่อาจสู้ในสงครามราคาได้ ชัดเจนที่สุดคือสถิติการปิดโรงงานในไทยเพิ่มขึ้น ทำให้การจ้างงานลดลง อัตราการว่างงานเพิ่มขึ้น ส่งผลกระทบเป็นลูกโซ่ในทุกภาคส่วน

 

และปัญหาทางธุรกิจก็ไม่ได้มีแค่ที่กล่าวมานี้ ยังมีอีกหลายปัจจัยที่เป็นผลด้านลบไม่ว่าจะเป็น ภาษีจากสหรัฐ 19% ทำให้สินค้าไทยแข่งขันยากขึ้นเมื่อเทียบกับประเทศเพื่อนบ้านที่มีต้นทุนต่ำกว่า หรือปัญหา ความไม่แน่นอนทางการเมือง ที่บั่นทอนความเชื่อมั่น ของนักลงทุนต่างชาติ (FDI) และนักลงทุนในประเทศ 

 

รวมไปถึงปัญหาภัยธรรมชาติ ทั้งปัญหาภัยแล้ง , น้ำท่วม มีผลกระทบอย่างมากทั้งในภาคการเกษตรและอุตสาหกรรม และการฟื้นฟูที่ต้องใช้ระยะเวลานาน ส่งผลกระทบต่อภาพรวมของเศรษฐกิจประเทศได้

 

 

ภาพจาก https://app.envato.com

ธุรกิจปี 69 ต้องเน้นการตลาดที่แข่งในระยะยาว (Long-Term Value Strategy) มากกว่า การได้ผลในระยะสั้น (Quick Big Win) ธุรกิจควรต้องเน้นความสม่ำเสมอ การวางแผน เพื่อความยั่งยืนและโฟกัสไปที่การสร้าง คุณค่า (Value) ที่ยั่งยืนระหว่างแบรนด์กับลูกค้า โดยมองว่าลูกค้าหนึ่งคนจะสร้างรายได้ให้เราไปตลอด ซึ่งมีเหตุผล 3 ข้อว่าทำไม Long-Term Value Strategy จึงเป็นหลักการตลาดที่ควรนำมาใช้

ในปี 69 AI จะเข้ามามีบทบาทในธุรกิจยิ่งขึ้นหากแบรนด์ไม่มี Long-Term Value หรือความผูกพันที่แน่นแฟ้นกับลูกค้า แบรนด์นั้นจะถูกแทนที่ด้วยคู่แข่งที่ราคาถูกกว่าได้ทันที แต่วิธีนี้ต้องใช้ระยะเวลาในการสร้างและสะสมความเชื่อมั่น แต่เป็นวิธีที่ได้ผลดีกับการทำธุรกิจในระยะยาว และนอกจากการเตรียมความพร้อมในด้านความคุ้มค่า ธุรกิจเองก็ต้องเตรียมความพร้อมในด้านเทคโนโลยีและด้านอื่นๆ ควบคู่กันด้วย

 

 

ในปี 2569 จะก้าวสู่ยุคที่เรียกว่า AI-First Reality หรือการที่ AI ไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมือเสริมในธุรกิจแต่จะกลายเป็นกำลังสำคัญมากขึ้น ร่วมกับพฤติกรรมลูกค้าจะมีความสลับซับซ้อนและเปลี่ยนแปลงเร็วมาก การทำธุรกิจจึงต้องเตรียม Checklist ให้มีความพร้อมในหลายด้านได้แก่

 

 

ภาพจาก https://app.envato.com

เช่นการนำ AI มาใช้ในส่วนงานต่างๆ เช่น Chatbot บริการลูกค้า, การวิเคราะห์ข้อมูลการขาย หรือการสร้าง Content Marketing หรือการเตรียมระบบรักษาความปลอดภัยของข้อมูลลูกค้าให้สอดคล้องกับ PDPA และมาตรฐานสากลที่เข้มงวดขึ้น 

 

นอกจากนี้ยังควรที่จะพัฒนาระบบหลังบ้านให้ทันยุคสมัยเพื่อให้การทำธุรกิจเกิดประสิทธิภาพได้มากที่สุด ซึ่งการเตรียมความพร้อมในด้านนี้ได้อย่างเหมาะสมจะช่วยลดต้นทุนได้ด้วยการใช้เทคโนโลยีมาแทน รวมถึงยังช่วยให้เข้าถึงกลุ่มลูกค้าได้แบบที่เข้าความต้องการมากขึ้นด้วย

 

 

ภาพจาก https://app.envato.com

ปี 2569 เราจะไม่ได้แข่งกันที่ใครเร็วกว่าเท่านั้น แต่แข่งกันที่ว่าใครคุ้มค่าและน่าสนใจกว่า ธุรกิจที่ทำให้ลูกค้าพอใจได้มีโอกาสอยู่รอดได้สูง ซึ่งธุรกิจต้องเข้าใจก่อนว่า ลูกค้าในอนาคตต้องการเป็นมากกว่าผู้ซื้อและต้องการเป็นส่วนหนึ่งของแบรนด์ 

 

สิ่งที่จำเป็นต้องทำคือการสร้าง Brand Community หรือพื้นที่ให้ลูกค้าได้คุยกันเองและคุยกับแบรนด์ รวมถึงการนำความคิดเห็นลูกค้ามาพัฒนาสินค้าจริงๆ จะช่วยสร้างความรู้สึกดีระหว่างแบรนด์กับลูกค้ามากขึ้น

 

 

ภาพคล่องทางการเงินเพียงอย่างเดียวอาจไม่พอกับธุรกิจในปี 2569 แต่ต้องมีแผนสำรองเพื่อรับมือกับความผันผวนที่อาจเกิดขึ้นได้ในหลายรูปแบบ อาจใช้ AI เข้ามาช่วยในการทำบัญชีรายรับ – รายจ่าย เพื่อให้มองเห็นถึงกระแสเงินสดในอีก 3-6 เดือนข้างหน้าเพื่อจะได้เตรียมแผนรับมือในกรณีที่อาจมีปัญหา 

 

หรือการเตรียมวงเงินสินเชื่อกับสถาบันการเงินไว้ล่วงหน้าตั้งแต่วันที่ธุรกิจยังมีผลประกอบการดี เพราะในยามวิกฤต การขอสินเชื่อจะทำได้ยากและมีดอกเบี้ยสูงกว่า

 

 

ภาพจาก https://app.envato.com

ปี 2569 “มนุษย์” ยังเป็นหัวใจสำคัญของธุรกิจ แต่บทบาทของจะเปลี่ยนไปเน้นการทำงานผ่านการควบคุมระบบต่างๆมากขึ้น บุคลากรในการทำงานยุคใหม่ต้องมีทักษะการใช้ AI เช่น Prompt Engineering หรือการใช้ AI Copilot ที่จะกลายเป็นทักษะพื้นฐานเหมือนการใช้ Microsoft Office ในสมัยก่อน นอกจากนี้ภาคธุรกิจควรให้ความสำคัญกับบุคลากรที่มีทักษะจริงมากกว่าแค่มีความรู้ตามตำราเพราะนำมาใช้ได้จริงมากกว่า

 

 

ภาพจาก https://app.envato.com

คาดว่าปี 2569 อัลกอริทึมของ Social Media จะปิดกั้นการมองเห็นมากขึ้น และค่าโฆษณาจะแพงขึ้นมากเช่นกัน ธุรกิจที่อยากจะอยู่รอดจำเป็นต้องสร้างช่องทางของตัวเองเพื่อลดการพึ่งพาแค่ Facebook / TikTok รวมถึงการทำ SEO แบบเดิมที่เน้นแค่ Keyword จะใช้ไม่ได้ผลอีกต่อไป เพราะคนจะเลิกพิมพ์ค้นหา แต่จะ ถาม AI แทน ดังนั้นคอนเทนต์ของธุรกิจต้องเขียน คำตอบที่เป็นประโยชน์ เพื่อให้ AI หยิบยกไปอ้างอิงได้

 

นอกจากนี้ยังมี Checklist อีกอย่างที่น่าสนใจคือการเตรียมความพร้อมในการสร้างแบรนด์ที่มากกว่าการเป็นแค่สินค้า เพราะในปี 2569 คาดว่าจะมีภาพสวยงามที่เกิดจาก AI เยอะมากๆ 

 

รวมถึงข้อความการตลาดที่สมบูรณ์แบบเกินจริง เป็นผลให้ผู้บริโภคมองหาความจริงจากสินค้ามากขึ้น สิ่งที่ต้องสื่อสารแท้จริงนับจากนี้อาจไม่ใช่ว่าสินค้าเราดียังไง แต่ต้องสื่อสารว่าสินค้าเราคุ้มค่าและน่าสนใจแค่ไหน ทำไมจึงควรซื้อสินค้าของเรา เรียกว่าเป็นการสร้างแบรนด์ที่เป็น Long-Term Value Strategy แทนที่จะเป็นแค่สินค้าที่ผลิตขึ้นมาเพื่อให้ลูกค้าซื้อใช้เท่านั้น

นักเขียน

คุณรัตนชัย ม่วงงาม (เปี๊ยก)