สมรภูมิเครื่องดื่ม Southeast Asia ไทยแชมป์กาแฟ จีนแชมป์ชา
 

ตลาดกาแฟและชาสมัยใหม่ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้กำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว โดยมูลค่ารวมทั้งภูมิภาคในปี 2025 อยู่ที่ 9.9 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 52% จากปี 2021 แต่โครงสร้างตลาดและผู้ครองแชมป์กลับแตกต่างชัดเจน

กาแฟนำโดยผู้เล่นท้องถิ่นในภูมิภาค เช่น Café Amazon ของไทยมีสาขามากกว่า 4,700 แห่ง และ Milano Coffee ของเวียดนามมีกว่า 2,500 แห่ง ขณะที่ตลาดชาสมัยใหม่ถูกครอบครองโดยแบรนด์จีน Mixue เพียงรายเดียวที่มีสาขามากกว่า 4,900 แห่ง
 

ความแตกต่างนี้สะท้อนให้เห็นถึงแนวทางการขยายตัวของแต่ละหมวดสินค้า ตลาดกาแฟในภูมิภาคเน้นการสร้างฐานผู้บริโภคในภูมิภาคให้เหนียวแน่นและวางแผนขยายสาขาอย่างต่อเนื่อง ขณะที่ตลาดชาเป็นตลาดแบบกระจายตัว เปิดโอกาสให้แบรนด์จากจีนที่มีโมเดลธุรกิจขนาดใหญ่และมีการบริหารสาขาแบบเชนระดับโลกเข้ามาครองส่วนแบ่งตลาดในภูมิภาค
 

ผู้เชี่ยวชาญมองว่า “ตลาดกาแฟจะยังคงเป็นสมรภูมิที่ผู้เล่นท้องถิ่นในภูมิภาคครองตำแหน่งผู้นำ ส่วนตลาดชาสมัยใหม่จะกลายเป็นสนามแข่งขันที่แบรนด์ท้องถิ่นและแบรนด์จากจีนเข้ามามีอิทธิพลสูง”

ภาพรวมตลาดเครื่องดื่มเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
 

จากมูลค่าตลาดรวมของเชนกาแฟและชาทั่วภูมิภาคขยายตัวแตะ 9.9 พันล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2025 เพิ่มขึ้นประมาณ 52% จากปี 2021 แสดงให้เห็นว่าการเติบโตของตลาดเครื่องดื่มในภูมิภาคยังอยู่ในระดับสูง 

ข้อมูลเชิงภูมิศาสตร์แสดงให้เห็นภาพความแตกต่างของขนาดตลาดตามประเทศหลักดังนี้

ภาพรวมตลาดกาแฟและชาสมัยใหม่ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ไม่ได้เติบโตในลักษณะเปิดร้านมากขึ้นเท่านั้น แต่เป็นการเปลี่ยนผ่านไปสู่โครงสร้างที่มีระบบมากขึ้น ผู้ประกอบการเริ่มให้ความสำคัญกับประสิทธิภาพในระบบปฏิบัติการ, ซัพพลายเชน, และแพลตฟอร์มดิจิทัลมากขึ้น ซึ่งจะเป็นปัจจัยกำหนดความสามารถในการแข่งขันในระยะยาว
 

กาแฟ ไทยครองแชมป์
 

ประเทศไทยยังคงเป็นผู้นำตลาดกาแฟสมัยใหม่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ด้วยมูลค่าตลาดกาแฟสูงที่สุดในภูมิภาค และโครงสร้างตลาดที่กระจายตัวอย่างกว้างขวาง ทำให้เกิดการแข่งขันระหว่างหลายแบรนด์ที่มีสาขามากกว่า 1,000 แห่ง

ผู้เล่นหลัก

โครงสร้างตลาด
 

ตลาดกาแฟในภูมิภาคฯ มีความแตกต่างจากชาอย่างชัดเจน เพราะมีฐานผู้เล่นขนาดใหญ่หลายแบรนด์ แทนที่จะรวมศูนย์อยู่ไม่กี่ราย การกระจายตัวนี้ช่วยสร้างความหลากหลายให้กับผู้บริโภค และนำไปสู่การแข่งขันด้านราคาและเมนูที่แตกต่าง
 

สรุปได้ว่า ความสำเร็จของตลาดกาแฟไทยและเวียดนาม มาจากการผสานความเข้าใจผู้บริโภค, การบริหารสาขาอย่างมีระบบ, เมนูท้องถิ่น, และดิจิทัลแพลตฟอร์ม ซึ่งทำให้แบรนด์ท้องถิ่นสามารถแข่งขันและขยายตัวได้อย่างรวดเร็วเหนือแบรนด์ต่างชาติ
 

ชา จีนครองแชมป์
 

ในขณะที่กาแฟในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ถูกครองส่วนแบ่งตลาด โดยผู้เล่นท้องถิ่นในภูมิภาค ตลาดชาในภูมิภาคฯ กลับมี โครงสร้างรวมศูนย์ และถูกครองส่วนแบ่งตลาดโดยแบรนด์จีน โดยเฉพาะ Mixue ซึ่งถือเป็นผู้นำตลาดอันดับหนึ่ง

ผู้เล่นหลัก

โครงสร้างตลาด
 

ตลาดชาสมัยใหม่ใน SEA มีลักษณะรวมศูนย์สูง (top-heavy) กล่าวคือ เป็นตลาดที่มีการครอบงำโดยแบรนด์จากจีน Mixue ทำให้ผู้เล่นในตลาดชารายอื่นแทบไม่สามารถแข่งขันในด้านขนาดจำนวนสาขาได้ แสดงให้เห็นถึงความได้เปรียบด้านโมเดลการทำธุรกิจ, ขนาดการผลิต, และระบบการขยายสาขาแบบอุตสาหกรรมขนาดใหญ่
 

ความสำเร็จของแบรนด์ชาจีนใน SEA สะท้อนถึงแรงกดดันจากตลาดจีน, ความสามารถในการบริหารสาขาแบบอุตสาหกรรม, และกลยุทธ์ราคาเข้าถึงง่าย ทำให้ชาเป็นสมรภูมิที่แบรนด์จีนมีอิทธิพลสูง แตกต่างจากตลาดกาแฟที่นำโดยผู้เล่นท้องถิ่น
 

 

ตัวอย่าง Café Amazon (4,700+ สาขา), Milano Coffee (2,500 สาขา), Highlands Coffee (928 สาขา)
 

ชา - ตลาดโฟกัสผู้เล่นรายใหญ่
 

ตัวอย่าง Mixue (4,900+ สาขา) ผู้นำตลาดชาในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้อย่างโดดเด่น

แรงขับเคลื่อนการเติบโตของตลาดชาและกาแฟ 

 

1.การขยายตัวของชนชั้นกลางและการเติบโตของชุมชนเมือง กลุ่มผู้บริโภครุ่นใหม่ที่มีรายได้สูงขึ้นและใช้ชีวิตในเมืองใหญ่ เช่น กรุงเทพฯ โฮจิมินห์ซิตี้ หรือจาการ์ตา กำลังให้ความสนใจเครื่องดื่มที่สะดวก เข้าถึงง่าย และมีคุณภาพสม่ำเสมอ ทำให้แบรนด์ทั้งท้องถิ่นและจีนสามารถขยายสาขาอย่างรวดเร็ว

2. ความนิยมในเมนูท้องถิ่นและรสชาติประจำชาติ ผู้บริโภคในภูมิภาคชื่นชอบรสชาติที่สะท้อนวัฒนธรรม เช่น กาแฟเวียดนามแบบ phin-brewed, ชาไทยใส่มะพร้าว, และกาแฟมาเลเซียใส่ gula melaka แบรนด์ที่สามารถปรับเมนูให้ตอบสนองรสนิยมท้องถิ่นอย่างถูกจังหวะ จะสามารถสร้างความภักดีและความถี่ในการซื้อซ้ำได้สูงกว่าการนำเมนูต่างชาติแบบสำเร็จรูป

3. การใช้ดิจิทัลและบริการเดลิเวอรี แอปพลิเคชันสำหรับสั่งซื้อออนไลน์, โปรแกรม loyalty, และบริการจัดส่งถึงบ้านช่วยเพิ่มความสะดวก ลดข้อจำกัดด้านทำเล และกระตุ้นการซื้อซ้ำในหลายตลาด เช่น เวียดนามและมาเลเซีย การเติบโตของการสั่งเครื่องดื่มผ่านแอปกลายเป็นปัจจัยที่สามารถขับยอดขายและขยายฐานลูกค้าได้มากกว่าแค่สาขา

4. การปรับโมเดลธุรกิจตามวัฒนธรรมแต่ละประเทศ การขยายธุรกิจแบบ “copy-paste” จากประเทศอื่นมักล้มเหลว การปรับให้เข้ากับพฤติกรรมผู้บริโภคท้องถิ่น เช่น รูปแบบ drive-thru ในไทย หรือการผสมเมนูผลไม้และชาแบบท้องถิ่นในเวียดนาม กลายเป็นข้อได้เปรียบ ทำให้แบรนด์ท้องถิ่นและแบรนด์จีน ที่ปรับตัวเร็วสามารถแข่งขันและเติบโตได้เหนือคู่แข่งต่างชาติ

ความท้าทายและโอกาส
 

แม้ตลาดกาแฟในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้จะเติบโตอย่างรวดเร็ว แต่ก็เต็มไปด้วยการแข่งขันที่ดุเดือด และความท้าทายด้านการบริหารจัดการ ผู้ประกอบการจำเป็นต้องรักษา operational efficiency ทั้งด้านต้นทุน วัตถุดิบ และการบริหารสาขา รวมถึงมีความสามารถในการปรับตัวต่อพฤติกรรมผู้บริโภคและเทคโนโลยีใหม่ๆ เช่น ระบบสั่งออนไลน์และโปรแกรม loyalty การรักษาความสมดุลระหว่างการขยายสาขาและคุณภาพการให้บริการ จึงเป็นปัจจัยสำคัญที่จะกำหนดว่าใครจะอยู่รอดในระยะยาว
 

ด้านตลาดชายังคงมีช่องว่างให้กับผู้เล่นรายใหญ่เข้ามาแข่งขันและขยายสาขาในตลาด แต่ความสำเร็จไม่ได้ขึ้นอยู่กับขนาดเพียงอย่างเดียว การเลือกกลุ่มผู้บริโภคเป้าหมาย, การปรับรสชาติให้เข้ากับวัฒนธรรมท้องถิ่น, และการสร้างแบรนด์ที่เข้าถึงได้ง่ายเป็นตัวแปรสำคัญ

ยกกรณีแบรนด์ชากจากจีนอย่าง Mixue แสดงให้เห็นว่าการรวมกลยุทธ์ราคา, ขนาดสาขา, และความเข้ากับรสนิยมผู้บริโภค สามารถสร้างความได้เปรียบทางการแข่งขันในตลาดอย่างชัดเจน

คำถามเชิงกลยุทธ์ที่น่าสนใจสำหรับผู้เล่นในตลาดคือ

การเติบโตและความยั่งยืนของทั้งสองตลาดขึ้นอยู่กับความสามารถในการปรับตัวของผู้ประกอบการ, การผสมผสาน กลยุทธ์ท้องถิ่นกับระบบสากล, และการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล เพื่อสร้างความใกล้ชิดกับผู้บริโภค

บทสรุป
 

ในช่วง 3–5 ปีข้างหน้า ตลาดกาแฟและชาสมัยใหม่ในอาเซียน คาดว่าจะยังคงเติบโตอย่างต่อเนื่อง โดยมีแรงขับเคลื่อนจากการขยายตัวของชนชั้นกลาง, การใช้ชีวิตในเมือง, และความนิยมในเครื่องดื่มที่ผสมผสานรสชาติท้องถิ่นกับคุณภาพสม่ำเสมอ
 

สำหรับตลาดกาแฟ ผู้เล่นท้องถิ่นในภูมิภาคยังคงมีโอกาสขยายธุรกิจไปในระดับภูมิภาค เนื่องจากแบรนด์เหล่านี้มีความเข้าใจผู้บริโภคท้องถิ่น สามารถปรับเมนูและราคาจับต้องได้ รวมถึงใช้เทคโนโลยีดิจิทัล และ delivery เป็นตัวช่วยในการสร้างความใกล้ชิดกับผู้บริโภค ทำให้แบรนด์สามารถแข่งขันและสร้างความภักดีได้เหนือกว่าแบรนด์ต่างชาติ
 

ในขณะที่ตลาดชา มีแนวโน้มเป็นสมรภูมิการแข่งขันที่แบรนด์ชารูปแบบใหม่จากจีนจะยึดครองพื้นที่ในตลาด เนื่องจากแบรนด์ชาจากจีนต้นทุนและโมเดลธุรกิจพร้อมสำหรับการขยายสาขาที่รวดเร็ว การแข่งขันในตลาดชาจะเน้นผู้เล่นรายใหญ่และความสามารถในการเข้าถึงผู้บริโภคจำนวนมาก พร้อมการปรับรสชาติให้เข้ากับแต่ละประเทศ
 

สำหรับนักลงทุนและแบรนด์เครื่องดื่มรายใหม่ ถ้าจะมาเข้าสู่ตลาดกาแฟควรเน้น hyper-localization, การสร้างแบรนด์และฐานผู้บริโภค, และการผสานเทคโนโลยีดิจิทัล เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและความถี่ในการซื้อ ส่วนผู้เล่นรายไหนจะเข้าสู่ตลาดชานั้น การร่วมมือกับผู้เล่นรายใหญ่ หรือใช้โมเดลระบบอุตสาหกรรม ที่พร้อมต่อการขยายสาขาจะเป็นหัวใจสำคัญในการแข่งขัน

 

แหล่งข้อมูล 

• https://citly.me/gKRM6
• https://citly.me/ozuvA
• https://citly.me/1PeUn
• https://citly.me/uX6qd

 

นักเขียน

คุณมนตรี ศรีวงษ์ (อ๊อฟ)